1 Mayıs 2015 Cuma

blog’dan: KADIN VE HUKUK DOSYASI –AÇILIŞ–: Mehveş Görkem Göçmen - Umut Koloş




blog’dan: KADIN VE HUKUK DOSYASI 
–AÇILIŞ–


Mehveş Görkem Göçmen* - Umut Koloş


blog bir süredir kendi içinde bir yenilik arıyor. Bu yenilenmenin bir parçasını salt hukuk ile ilgili yazıların dışında yazılara da yer verilmesi, diğer ve belki de asıl önemli parçasını takipçilerinin blog yürütücülüğünü üstlenmesi oluşturuyor. Kadın ve Hukuk dosyası bu ikinci parçanın bir dosya kapsamında ilk kez somutlaşmış örneğini oluşturuyor. Dosyanın hazırlanması aşamasında inisiyatifi bu açılış yazısını da kaleme alanlardan Mehveş Görkem Göçmen üstlendi. Bu inisiyatif almaların artması ve çeşitlenmesi ise yenilik için gerekli görünüyor.

blog’un bu dosyası, özellikle Feminizm ve Hukuk başlığını taşımadı. Ancak Kadın ve Hukuk dosyası, ister istemez, feminizm meselesini de tartışmayı, en azından kabaca da olsa sunmayı gerektiriyor. Feminizm, kadınların erkeklere göre dezavantajlı, eşitsiz ve ikincil bir konumda olduğu noktasından hareket eden felsefi, politik ve hukuki bir düşüncenin ortak adı olarak kabul edilebilir. Feminizm, kadınların içinde bulundukları bu durumun biyolojik farklılıkların değişmez sonucu olarak oluşmadığını; değişebilir olduğunu savunur. Feminizmi kısaca, kadınların kendilerini baskı altına alan düzeni algılama, politik olarak tanımlama ve ona karşı mücadele yöntemleri geliştirme olarak tanımlamak mümkün.

Böylesi bir duruşu ve iddiayı taşıyan feminizmin hukuka dair kelâm etmesi de olağan olsa gerektir. Cinsiyet eşitsizliğine dayalı bu konumun hukuka yansıdığını ve kadınların hukuktan dışlandığını iddia eden feminist hukukçular, cinslerin siyasal, ekonomik ve sosyal anlamda eşitliğini savunan "Feminist Hukuk Teorisi"ni oluşturur. Bu kavram ilk defa ABD'de 1978 yılında Ann Scales tarafından kullanılmıştır. Feminist hukuk teorisyenleri, hukuku feminist bakış açısıyla analiz ederken, amaçları, hukukun içine yerleşmiş toplumsal cinsiyetçi anlayışları su yüzüne çıkarmaktır. Toplumsal cinsiyet sorunu genellikle hukuk içerisinde kadınların ve LGBTİ’lerin yaşam alanlarıyla ilişkili olarak ele alınmaktadır. Yürürlükteki hukuktaki erkek egemenliğini ve erkeklerin çıkarlarını savunmakla yükümlü genel geçer perspektiflerin sorgulanmasını yapan feminist hukukçuların egemen hukuk anlayışına getirdiği en önemli eleştiri, kadın tecrübelerine, özelliklerine, perspektifine kayıtsız kalmasıdır. Öncelikle yasaların metnine yönelen eleştiriler daha sonra hukukun kendisine ve toplumsal yapıya yönelmiştir.

Modern toplumun egemen hukukunu ve şekilciliğini eleştiriye açan feminist hukukçular yirminci yüzyılın son on yılı içerisinde tecavüz, taciz, aile içi şiddet gibi yasal kategorilerin oluşumuna katkı sağlamıştır.

            Feminizme ve feminist hukuk teorisine bu kısa bakış, Kadın ve Hukuk dosyası için bir fikrî bir zemin hazırlamak bakımından önemliydi. Ancak dosyayı oluşturan yazılarda özel olarak bir feminizm ya da feminist hukuk teorisi vurgusu aranması gerekmemekte**. Zira dosya, Kadın ve Hukuk başlığıyla ve özellikle son günlerde yakıcılığını iyice hissettiren, politik cinayetler olan kadın cinayetlerinin uyarısıyla hazırlandı. Yine, doğrudan kadın cinayetlerine dair bir söylem olmayabilse de bu politik cinayetlerin art alanına dair bir fikir verebilmek dosyanın amacıdır.

İyi okumalar…




* İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğrencisi (mehves.g.gocmen@gmail.com)
** Feminist teori ve feminist hukuk teorisi için şu kaynakların okunması tavsiyedir:
Arat, Necla: “Feminist Hukuk”, Ankara Barosu Hukuk Kurultayı, 2006: Feminizm ve Hukuk-Hayat, Adalet ve Kadın-Kadın ve Hukuk, Cilt 3, Ankara, Ankara Barosu Yayınları, 2006, ss. 43-56.
Çağlar-Gürgey, Fatma İrem: “’Feminist Hukuk Teorisi’ Nedir?”, Hukuk Kuramı, Cilt 1, Sayı 5, 2014, ss. 28-44.
Çakır, Serpil: “Feminizm”, 19. Yüzyıldan 20. Yüzyıla Modern Siyasal İdeolojiler, Derleyen: H. Birsen Örs, 6. baskı, İstanbul, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2013, ss. 415- 416.                   Donovan, Josephine: Feminist Teori, çev. Aksu Bora, Meltem Ağduk Gevrek, Fevziye Sayılan, İstanbul, İletişim Yayınları, 1997.
Güriz, Adnan: Feminizm, Postmodernizm ve Hukuk, 2. bs., Ankara, Phoenix Yayınevi, 2011.
Heper, Altan: “Feminizm ve Hukuk”, Hukuk Kuramı, Cilt 1, Sayı 5, 2014, ss. 11-27.
Olsen, Frances: “Feminizm ve Eleştirel Hukuk Kuramı”, Ankara Barosu Hukuk Kurultayı, 2006: Feminizm ve Hukuk-Hayat, Adalet ve Kadın-Kadın ve Hukuk, Cilt 3, Ankara, Ankara Barosu Yayınları, 2006, ss. 56-77.


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder